Sıra Beklemeden Giriş Mevcut Eduardo Chillida: İspanya'nın En Büyük Heykeltıraşı Olan Kaleci
Real Sociedad'ın kalecisi, Paris'te çıraklık, Bask demiri — Chillida Leku'daki anıtsal çeliğin ardındaki yaşam, yüzüncü yıl döneminde.
Chillida Leku'daki her heykel, ardındaki yaşamı bildiğinizde çok daha anlam kazanıyor — ve çok az sanatçının yaşamının ilk perdesi bu kadar şaşırtıcıdır. Eduardo Chillida, diz sakatlığı onu Madrid'de mimarlık okuluna, Paris'te sanatçı çıraklığına ve yeniden Bask Ülkesi'ne, adını duyurduğu demire yönelten bir köy demircisinin ocağına yönlendirmeden önce profesyonel düzeyde bir kaleciydi. Bu rehber, San Sebastián kalesinden Wolf Ödülü'ne, Praemium Imperiale'ye ve Hernani'nin çayırlarına — ve 1924'teki doğumunu onurlandıran yüzüncü yıl programına — uzanan yayı izliyor.
San Sebastián, Futbol ve Kırılan Diz
Chillida 10 Ocak 1924'te San Sebastián'da doğdu ve şehrin iki değişmeziyle büyüdü: Atlantik ve futbol. Gençliğinde şehrin La Liga kulübü Real Sociedad'da kaleciydi — ününe göre olağanüstü bir kaleciydi — ta ki sonunda beş ameliyat gerektiren ciddi bir diz sakatlığı sportif kariyerine son verene kadar. Chillida daha sonra kaleciliği mekân konusundaki ilk eğitimi olarak anlattı: bir kaleci mesafeleri, açıları ve nesnelerin havadaki uçuşunu okur; olgun çelik işlerinin kavrayan, açık elli formları da bu karşılaştırmayı davet eder.
Futbol kapısı kapanınca 1943'te Madrid Üniversitesi'nde mimarlık okumaya başladı. Bitirmedi — 1947'de dereceyi sanat için terk etti — ama mimari temel onu hiç bırakmadı: heykeli her zaman malzeme kadar yapı, yerçekimi ve mekânın şekillendirilmesiyle ilgili olacaktı. 1948'de hırslı genç Avrupalı sanatçıların yaptığını yapıp Paris'e taşındı; savaş sonrası avangardın kaynaşması içinde önce alçı ve kille çalıştı. Bu ona neyi istemediğini öğretti: soluk klasik malzeme, ödünç ışık. Cevap evdeydi.
Dönüş: Bask Demiri ve Ocak
1950'de Chillida, sonrasındaki her şeyde — bugün vakfı aracılığıyla ikisinin de adını taşıyan müzeyi de kapsayan — ömür boyu ortağı Pilar Belzunce ile evlendi ve 1951'de çift Bask Ülkesi'ne döndü; önce Chillida Leku'nun bugün bulunduğu San Sebastián dışındaki Hernani köyüne yerleştiler. Orada yerel bir demircinin yardımıyla demir dövmeye başladı. Bu seçim estetik olduğu kadar kültüreldi: Bask Ülkesi antik çağlardan beri demir işler ve Chillida modern soyutlamayı bu derin bölgesel zanaatla birleştirerek siyah demiri Paris'te eşi görülmemiş açık, kavrayan formlara dövdü.
Demir çeliğe, küçük formlar da kaçınılmaz biçimde anıtsal olanlara yol açtı; 1965'ten itibaren ışığın soluk taşa nüfuz etme biçimi nedeniyle değer verilen kaymak taşı geldi — siyah demirin malzeme karşıtı ve bugün Zabalaga çiftlik evinin içinde iyi temsil ediliyor. 1950'ler ve 60'lar boyunca uluslararası itibarı yükseldi: 1958'de Venedik Bienali'nde sergiledi, 1964'te Carnegie Ödülü'nü kazandı ve 1978'de Andrew W. Mellon Ödülü'nü Willem de Kooning ile paylaştı. Chillida'nın olgun teması tamamen ortaya çıkmıştı: metalin kendisi değil, tuttuğu mekân — heykelin konusu olarak boşluk.
Kamusal Eserler ve Ödüller
Chillida, kamusal heykelin en büyük ustalarından biri hâline geldi — bir kaideye değil, bir yere ait olan eserler. Bunun en belirgin örneği, sanatçının memleketindedir: San Sebastián körfezinin batı ucunda kayalara tutunan üç Corten çelik formdan oluşan Peine del Viento (Rüzgâr Tarağı, 1977), mimar Luis Peña Ganchegui ile birlikte yapıldı. 1989'da Elogio del Horizonte (Ufka Övgü), İspanya'nın kuzey kıyısındaki Gijón'un üzerindeki bir burunda yükseldi ve 2000'de Berlin heykeli, yeniden birleşmenin simgesi olarak okunduğu Alman Federal Şansölyeliği'nin dışına yerleştirildi — birbirine doğru uzanan iki form.
Ödüller eserlerle atbaşı gitti: Heykel dalında Wolf Ödülü (1985), İspanya'nın Sanat dalında Prince of Asturias Ödülü (1987) ve heykelin Nobel'e en yakın karşılığı olan Japonya'nın Praemium Imperiale Ödülü (1991). Tüm bunlar boyunca Chillida Gipuzkoa'ya kök salmış kaldı — "Ben bir ağaç gibiyim," dedi, yüzüncü yıl programının da motto edindiği o sözünde, "köklerim bir ülkede, dallarım dünyaya açılıyor." Bu cümle, Chillida Leku'nun en yalın anahtarıdır: sanatçının doğduğu yerden on dakika uzaklıkta, bir Bask çayırına bilinçle yerleştirilmiş, dünyaca ünlü bir eser bütünü.
Chillida Leku, Ölümü ve Yüzüncü Yıl
1980'lerden itibaren Chillida ve Pilar Belzunce kendilerini son bir projeye adadılar: Hernani dışındaki 1594 tarihli Bask çiftlik evi Zabalaga ve çevresindeki çayırlar. Yaklaşık on beş yıl boyunca binayı restore ettiler — Chillida iç mekânı tek bir yükselen meşe ve taş hacme dönüştürdü — ve anıtsal eserlerinin açık havada duracağı araziyi şekillendirdiler. "Chillida'nın yeri" anlamına gelen Chillida Leku, 16 Eylül 2000'de sanatçının da katılımıyla açıldı. Sanatçı 19 Ağustos 2002'de San Sebastián'da 78 yaşında hayatını kaybetti. 2011'de kapanan müze, aile tarafından mimar Luis Laplace, galeri Hauser & Wirth ve giriş peyzajı Piet Oudolf ile yenilenerek 17 Nisan 2019'da yeniden açıldı.
Chillida'nın doğumunun yüzüncü yılı — 10 Ocak 2024 — Eduardo Chillida – Pilar Belzunce Vakfı tarafından desteklenen ve Chillida Leku, Guggenheim Bilbao ile İspanya, Amerika Birleşik Devletleri, Almanya, Avusturya ve Şili'deki kurumlarda sergi ve etkinliklerle hayata geçirilen "Eduardo Chillida 100 Yıl" uluslararası programını başlattı. Müzenin güncel sergileri ve etkinlikleri için museochillidaleku.com/en/agenda adresindeki ajandaya göz atın. Ziyaretçiler için yüzüncü yıl dönemi, Chillida ile karşılaşmak için yirmi yılın en zengin anı — ve bu karşılaşmanın bütünlendiği yer, Hernani'deki çayırlardır.
Sıkça Sorulanlar
Eduardo Chillida gerçekten profesyonel bir kaleci miydi?
San Sebastián'ın La Liga kulübü Real Sociedad'da, beş ameliyat gerektiren ciddi bir diz sakatlığı sportif kariyerini sona erdirip onu mimarlık okuluna, ardından sanata yönlendirene kadar kaleciydi.
Chillida ne zaman yaşadı ve öldü?
10 Ocak 1924'te San Sebastián'da doğdu; 19 Ağustos 2002'de yine orada, 78 yaşında hayatını kaybetti — Chillida Leku'yu bizzat açtıktan iki yıl sonra.
Chillida hangi malzemelerle çalıştı?
Her şeyden önce dövme demir ve Corten çelik — Bask demircilik geleneğine bağlanan malzemeler — bunlara granit, ahşap ve 1965'ten itibaren, iç mekân eserlerinde yarı saydamlığını çok değer verdiği kaymak taşı eklendi.
Chillida hangi ödülleri kazandı?
Bunların arasında: Carnegie Ödülü (1964), Willem de Kooning ile paylaştığı Andrew W. Mellon Ödülü (1978), Heykel dalında Wolf Ödülü (1985), Asturias Prensi Ödülü (1987) ve Praemium Imperiale (1991) yer alıyor.
En ünlü eseri hangisidir?
Peine del Viento (Rüzgar Tarağı, 1977) — San Sebastián körfezinin batı ucundaki kayalara yerleştirilmiş üç çelik form; mimar Luis Peña Ganchegui ile birlikte yapılmıştır. Ücretsizdir ve her saat açıktır.
Chillida yüzüncü yılı nedir?
Eduardo Chillida 100 Yıl' — 1924 doğumunun yüzüncü yılını kutlayan, aile vakfı tarafından desteklenen ve merkezinde Chillida Leku'nun yer aldığı uluslararası program. Güncel sergiler için müzenin etkinlik takvimine göz atın.